Wigilia Paschalna - pierwszy znak Zmartwychwstania

Opublikowano: sobota, 04, kwiecień 2015 ks. Piotr

Zmartwychwstanie
Zmartwychwstanie
„Błogosławiona noc, jedyna, która była godna poznać czas i godzinę zmartwychwstania Chrystusa”

 

Wigilia – czyli czuwanie, kojarzy nam się zapewne głównie z Wigilią Bożego Narodzenia. Przez długie lata Kościół jednak nie obchodził Bożego narodzenia w formie nam znanej. Od najdawniejszych jednak czasów chrześcijanie gromadzili się po zapadnięciu zmroku w Wielką Sobotę na całonocnym czuwaniu i modlitwie. Liturgia Wigilii Paschalnej rozpoczyna świętowanie zmartwychwstania Chrystusa. Nie jest to zatem liturgia Wielkiej Soboty, jak to funkcjonuje często w naszym słownictwie, ale jest to pierwsza i najważniejsza liturgia Niedzieli Wielkanocnej, ukoronowanie tego, co przeżywaliśmy w poprzedzające ją dwa dni.

To także jest jedyna i właściwa rezurekcja (od łac. resurrectio – zmartwychwstanie), bo w znakach i obrzędach objawia zmartwychwstałego Pana. Błędnie zatem rezurekcją określa się Mszę św. sprawowaną w godzinach porannych w wielu jeszcze kościołach. Bardzo pięknie widać to w polskiej nazwie świąt zmartwychwstania – Wielkanoc. Wielki nie jest dzień ani poranek, tylko właśnie ta szczególna NOC. Nowa Pascha, zmartwychwstanie Pana, miała miejsce w nocy, tak jak i pierwsza pascha czyli wyjście Izraelitów z Egiptu również odbywało się w nocy. I chociaż, trzeba to jasno powiedzieć, burzliwe były dzieje Wigilii Paschalnej, był nawet taki okres, że celebrowano ją w sobotę rano, to jednak odnowiona liturgia jasno wskazuje, że nie wolno jej rozpocząć przed zapadnięciem zmroku. Dlaczego? Ze względu choćby na szczególną wymowę i symbolikę światła w tej liturgii. Zapalony paschał, wnoszony do ciemnej świątyni staje się wyraźnym znakiem tego, że Chrystus zmartwychwstał i oświeca swoim blaskiem mroki ludzkiego życia.

Zmartwychwstanie001

Zmartwychwstanie001

Pierwszym znakiem tej liturgii jest ciemność przypominająca mrok naszych grzechów. Wygasza się światła w kościele. W ciemności nocy pojawia się blask zapalonego ogniska a potem paschału, który w specjalnym obrzędzie zostaje poświęcony a następnie w procesji wniesiony do świątyni (tekst obrzędu poświęcenia w dziale TRIDUUM PASCHALNE). Od paschału zapala się świece chrzcielne przyniesione w tym dniu przez wiernych. Chrystus jest jedynym i prawdziwym źródłem światła, które oświeca ciemności ludzkiego życia i zapala je nowym, niegasnącym blaskiem zmartwychwstania. Dlatego potrzebny jest najpierw mrok, by potem przeżyć znaczenie i wartość światła. A wierni, tak jak przekazują sobie światło od paschału, mają sami stawać się światłem dla współczesnego świata. Zapalona świeca paschalna nawiązuje do Paschy Izraelitów, kiedy to Bóg prowadził ich w słupie ognia. Chrystus prowadzi swój lud, wskazując dobrą, uwalniającą z niewoli grzechu drogę.

zmartwychwstanie026 20140420 1572591642

Wniesienie paschału do świątyni - zmartwychwstanie026 20140420 1572591642

Te prawdy przypomina nam starożytny hymn na liturgię nocy paschalnej Exultet (jego treść jest zamieszczona w innym artykule dostępnym w dziale TRIDUUM PASCHALNE). Wykonuje go diakon lub, jeśli nie ma diakona, sam przewodniczący liturgii. Przepisy liturgiczne dopuszczają jednak, aby w szczególnych wypadkach hymn ten mógł być wykonany przez inną osobę. Takim szczególnym przypadkiem jest stan zdrowia kapłana lub, co się zdarza, po prostu brak umiejętności śpiewu.

W drugiej części, w liturgii słowa, słyszymy historię dziejów zbawienia od stworzenia świata, przez wyjście z niewoli egipskiej, zapowiedzi proroków dotyczące Mesjasza a ż do Ewangelii, która mówi o pustym grobie Chrystusa. Po każdym czytaniu ma miejsce chwila refleksji zakończona modlitwą zanoszoną w naszym imieniu przez kapłana. Jeden jedyny raz w roku z takim pietyzmem celebrujemy liturgię Bożego słowa. Po ostatnim czytaniu ze Starego Testamentu następuje symboliczne przejście do Nowego Testamentu. Od zapowiedzi do stającego się dla nas realnym wydarzenia. Po dwóch dniach zupełniej ciszy, bez dzwonów i organów, hymn „Chwała na wysokości Bogu” jest wielkim wybuchem paschalnej radości Kościoła.

Czytanie z listu do Rzymian, którego fragment można usłyszeć po hymnie „Gloria…”, wprowadza nas już w kolejną symbolikę tej liturgii. Mówi bowiem ono o chrzcie zanurzającym nas w Chrystusową śmierć po to, by razem z Nim zmartwychwstać. Chrzest czyli zanurzenie się z całym swoim życiem w Chrystusa, w Jego mękę i zmartwychwstanie. Po raz pierwszy od prawie pięćdziesięciu dni zabrzmi, właśnie tej nocy, śpiew wychwalający zmartwychwstałego Pana – Alleluja.

chrzcielnica

Basen chrzcielny w parafii bł. Radzyma Gaudentego w Gnieźnie - chrzcielnica

Kolejną częścią jest, wspomniana już wyżej, liturgia chrzcielna. Warto zaznaczyć, że noc Paschalna jest najwłaściwszym momentem udzielania chrztu dorosłym, ale także i dzieciom. Praktyka chrztu dzieci w tę noc nie należy wcale do rzadkości. Liturgię chrzcielną rozpoczyna śpiew litanii do Świętych. Przyzywamy wstawiennictwa tych, którzy przez swoje święte życie już dziś radują się ze zmartwychwstania Pana w chwale zbawionych. Postawą liturgiczną w czasie tego śpiewu jest postawa stojąca. Wyraża ona godność dzieci Bożych, którą przywrócił nam Chrystus umierając i zmartwychwstając a którą my otrzymaliśmy na chrzcie świętym. Jest znakiem przywróconej nam przez Chrystusa wolności i świętości. Rzesza świętych stoi przed tronem Boga i Baranka, o czym pisze św. Jan w Apokalipsie. Następnie, w czasie modlitwy umieszcza się paschał w źródle chrzcielnym i prosi Boga, aby pobłogosławił znajdującą się tam wodę, i dał jej „moc oczyszczania” (tekst w dziale TRIDUUM PASCHALNE). W nawiązaniu do naszego chrztu odnawiane są przyrzeczenia chrzcielne. Kościół zadaje pytanie: czy jesteś chrześcijaninem, czy wierzysz, a nasza odpowiedź i przyjęcie pokropienia wodą chrzcielną nam samym ma przypomnieć o tej wielkiej godności, i mobilizować nas do życia według wiary.

ikona zmartwychwstanie

Ikona przedstawiająca zmartwychwstanie Chrystusa - ikona zmartwychwstanie

I wreszcie liturgia eucharystyczna, której pozbawione były dwa poprzednie dni. Wtedy Kościół celebrował mękę Chrystusa w znaku adorowanego krzyża i grobu, teraz znów czyni to w znakach, które pozostawił nam Pan spożywając z apostołami ostatnią wieczerzę i zarazem celebrując pierwszą Eucharystię. Kościół spod krzyża i od grobu wraca do Wieczernika, aby trwać na modlitwie i sprawować pamiątkę Pana każdej niedzieli i każdego dnia aż do końca czasów.

Zwieńczeniem tej przebogatej w znaki liturgii jest podzielenie się ze światem dobrą nowiną o zwycięstwie Chrystusa – procesja rezurekcyjna. Rozumiał to pierwotny kościół, który nie zważając na żadne przeszkody wiernie wypełniał misję ewangelizacji. Zrozumieć to powinni także współcześni chrześcijanie, którzy przez chrzest są powołani do tego trudnego ale jakże ważnego dzieła.

Kończy się wigilia – czuwanie. Zaczyna nowy dzień – niedziela wielkanocna. Razem stanowią one największe święto chrześcijańskie, którego radość przedłużana jest w każdy pierwszy dzień tygodnia, w każdą niedzielę przez cały rok.


 Więcej artykułów o Wielkim Tygodniu w dziale "Czytelnia", wzakładce "TRIDUUM  PASCHALNE"

Odsłony: 3205